gerçek
Algılarımızla algılayabildiğimiz müddetçe ilgi konusu obje gerçektir.
Gerisi ise spekülasyon.
Mesela sen desen ki bana benim bir parmağım yok.
Bu senin için, seni gören ve normal bir insanda kaç parmak olduğunu bilen biri için bir gerçektir. Ama benim için gerçek olma ihtimali olan bir durumdur. Yani spekülasyon konusudur.
Mesela Süreyya doping aldı deniyor. Bunun gerçekliğini bizim bilmemiz mümkün değil. Çünkü doping alıp almadığına dair hiç bir algımız bize bilgi vermedi.
Tanrı konusu da öyle. Yine algılarımızla algılayamadığımız bir konu. Sadece ondan mesaj getirdiğini söyleyen insanların verdiği bilgilere sahibiz.
Sonuçta algılarımız teyit etmediği müddetçe bir şeye gerçektir yada değildir demek yanlış olur. Yorumsuz kalmak gerekir.
—
ilgi göstermişsek, duyu organlarımız algılamışsa ve varolduğunu beynimiz yorumlamışsa o şey vardır. onun var olduğunu aynı mevkide ve aynı zamanda bulunan insanlar da onaylayacaktır.
bu durumda onun var olması kaçınılmazdır. yani o bir gerçektir.
…
başka bir yaklaşım:
bunları cevap olarak yazdığım muhatabım olan Sen. Yazabilmen için insan olman gerekir. Bir klavye kullanmalısın ve bir beynin olmalı.
yani sonuçlar da varlıkların gerçekliğine delil teşkil edebilir. ama yine de bu tartışmaya açıktır.
sonuçlar üzerinden yola çıkarak varlığın olması bir yaratıcısının olması gerektiği fikrini öne sürenlerce tanrının varlığına delil gösterilir. halbuki bu daha önce ispat edilmiş birşey değildir. yani senin mesaj yazabilmen için var olman daha önce milyonlarca kez şahit olduğumuz bir olayın tekrarı iken tanrının yaratması için benzer bir pratik yoktur. yani orda belirsizlik ve yorum vardır.
şu halde sonuçlar üzerinden varlığı ispat için gerekli şartlardan birinin, daha önce benzer bir pratiğinin olması gerektiğini anlamak gerekir.
—
gerçek yoktur diyemeyiz.
gerçek geçicidir diyebiliriz belki.
mesela yerçekimi vardır diyoruz. cisimleri yere bıraktığımızda hep yere düşerler.
ama bi zaman ve mekan gelir cisimler yer düşmez olurlar. o zaman yerçekiminin gerçekliği ortadan kalkmış demektir.
ama şu anı değerlendiriyorsak, algılarımız gerçeği doğrulamasına güvenmek zorundayız.