olasılık
Bir kurala dayanmadan hiç bir sey gerçeklesmez.
Bir parayi attiginizda yazi-tura gelme olasiligi, paranin ilk konumuna, sizin parayi atis hizina, paranin agirligina ve dolayisiyla dönüs adetine baglidir. Sartlar ayni oldugu müddetçe de hep ayni yüz gelir. Yani gerekli durumlar gerçeklestiginde olasilik ortadan kalkiyor degil mi?
Bu basit örnekten yola çikarsak daha komplex olasiliklar için de eger mümkün olsa ayni sartlar gerçeklesse yine rastlanti (olasilik) ortadan kalkar.
Rastlanti diye bir sey yoktur. Ona tanrisal içerik katmak, açiklanamayan ögeleri tanriya baglama gelenegimizden geliyor.
Mesela benim burada yazmam kesinlikle rastlanti degildir. Benzer sartlarin kesisim kümesinde onunla karsilikli yazisiyoruz iste. Baska bir açiklamasi var mi rastlantinin?
yaratilisi açiklayan teorilerden biri canlilarin sifresini tasiyan hücredeki DNA, RNA sarmallarinin rastlantisal olarak dizilmesi üzerine kurulur.
eger rastlantiyi var sayarsak arkasinda dogadan farkli bir güç aramak gerekir.
bilimsel olarak rastlanti diye bir sey yoktur. biz buna olasilik deriz ve bunun hesabini yapariz.
mesela bir data hattinda yanlis bit gönderilme sizin deyiminizle rastlanti iken biz buna olasilik deriz ve bunun olma ihtimalini hesaplariz.
aslinda rastlanti ile olasilik kelimeleri de farkli. daha önce dedigim gibi olasiligin gerçeklesmesi durumu tesadüf yada rastlanti olarak adlandirilabilir.
özetliyorum:
1. rastlanti olasiligin bir sonucudur.
2. olasilik kontol altinda olmadigi düsünülen olmasi muhtemel durumdur.
3. tesadüf ve rastlanti es kelimelerdir.
4. olasilik hesaplanabilir.
5. benzer sartlar yaratildiginda olasilik (dolayisiyla rastlanti) ortadan kalkar.
6. sartlari belirleyen gücün niteligi olasiliklari en aza indirmekle ters orantilidir.
7. olasiligi hesaplayan gözlemcinin olasik miktarini azaltmasi (dolayisiyla rastlantiyi ortadan kaldirmasi) istatistik hesaplara ve sartlarin analizdeki dogruluga baglidir.
8. sonuç olarak mutlak bilgi olasiligi ve rastlantiyi ortadan kaldirir. bu da onlarin olmadigina delalet eder.